به گزراش اقتصادنیوز به نقل از ایرنا، محمد عطریانفر فعال سیاسی اصلاح طلب در گفتگویی درباره کارشکنی رژیم صهیونیستی در مسیر توافق ایران و آمریکا بر سر خاتمه جنگ گفت: رژیم صهیونیستی از هرگونه کاهش تنش میان ایران و آمریکا احساس نگرانی میکند، زیرا بخش مهمی از ادعاهای خود در منطقه را بر مبنای تهدید مستمر ایران برای غرب تعریف کرده است.
وی افزود: هر توافقی که بتواند سطح تنش را کاهش دهد، بخشی از توان سیاسی و امنیتی تلآویو را تضعیف میکند.
این اصلاحطلب خاطرنشان کرد: حسب ارزیابی مقامات سیاسی و نظامی ایران، تشدید حملات به جنوب لبنان، افزایش فشارهای رسانهای و سیاسی تلاشی است برای تأثیرگذاری بر تصمیمسازان آمریکایی در جهت اخلال در روند دیپلماسی.
عطریانفر ادامه داد: با این حال، میزان تأثیرگذاری این اقدامات به اراده طرفهای اصلی مذاکره بستگی دارد. اگر تهران و واشنگتن به این جمعبندی برسند که توافق در راستای منافع ملی آنهاست، بازیگران دیگر از جمله رژیم اشغالگر قدس توان چندانی برای توقف آن نخواهند داشت.
وی در ارزیابی پیام اخیر رهبر انقلاب اظهار کرد: تأکید رهبری بر اعتماد به مسئولان در کنار بیاعتمادی به آمریکا، در واقع بیانگر مرزبندی میان مجریان داخلی و طرف مقابل است. در این نگاه، مسئولان کشور مأمور پیشبرد سیاستهای نظام و تأمین منافع ملی ایران هستند و تا زمانی که در چارچوب تعیینشده حرکت کنند، مورد حمایت قرار میگیرند.
عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی تاکید کرد: بیاعتمادی به آمریکا ریشه در تجربه تلخ تاریخی روابط دو کشور دارد، از جمله خروج آمریکا از توافقات، اعمال تحریمهای گسترده و تغییر مکرر رفتارهای نامتعادل ترامپ و یا تغییر دولتها.
عطریانفر با بیان اینکه دو گزاره (اعتماد به مسئولان و بی اعتمادی به آمریکا) در تعارض نیستند، مکمل یکدیگرند، عنوان کرد: پیام اصلی آن است که تیم مذاکرهکننده میتواند با پشتوانه نظام وارد گفت وگو شود، اما نباید نسبت به وعدههای طرف آمریکایی خوشبین باشد و یا بدون تضمین عمل کند. به عبارت دیگر، حمایت از دیپلماسی به معنای اعتماد به آمریکا نیست، تأکیدی است بر پیگیری مذاکرات از موضع هوشیاری، دقت و حفظ منافع ملی.
وی درباره میزان جدیت آمریکاییها در اجرای یادداشت تفاهم و احتمال بدعهدی آنها گفت: ارزیابی میزان پایبندی آمریکا به هر توافقی نیازمند توجه به عوامل متعددی است. از یک سو، اگر دولت آمریکا توافق را در راستای منافع امنیتی و سیاسی خود بداند، انگیزه قابلتوجهی برای اجرای آن خواهد داشت.
فعال سیاسی و رسانهای اصلاحطلب افزود: از سوی دیگر، ساختار سیاسی آمریکا بهگونهای است که تغییر دولتها، فشار کنگره، لابیهای صهیونیستی و تحولات منطقهای میتوانند بر روند اجرای تعهدات تأثیر بگذارند.
عطریانفر با بیان اینکه سابقه روابط تهران و واشنگتن باعث شده که در ایران همواره احتمال بدعهدی آمریکا به عنوان یک نگرانی جدی مطرح باشد، تصریح کرد: با این حال، احتمال نقض توافق زمانی کاهش مییابد که سازوکارهای نظارتی و ضمانتهای اجرایی بهدرستی طراحی شده باشند. بنظر میرسد آمریکا در صورت تأمین منافع خود برای اجرای توافق جدی خواهد بود.
وی در پاسخ به این پرسش که وزن تعهدات کدام طرف در اجرای مفاد یادداشت تفاهم بیشتر است، اظهار کرد: پاسخ دقیق به این سوال بسته به متن نهایی یادداشت تفاهم و جزئیات منتشر شده آن است. با این حال، در بسیاری از توافقهای مشابه، نوع تعهدات و کیفیت آن اهمیت بیشتری نسبت به تعداد آنها دارد. ممکن است از نظر تعداد بندها، بخش عمدهای از مفاد متوجه یک طرف باشد، اما ارزش راهبردی و هزینه اجرایی تعهدات طرف دیگر بالاتر باشد.
عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی یادآور شد: اگر ادعا شود که ۸۰ درصد مفاد مربوط به آمریکا است، باید دید این مفاد شامل چه موضوعاتی است؛ برای مثال رفع تحریمها، تضمینهای اقتصادی و محدودیتهای مالی معمولاً تعهدات سنگین و اثرگذار محسوب میشوند.
عطریانفر ادامه داد: در مقابل، تعهدات ایران نیز ممکن است شامل اقدامات فنی، نظارتی یا امنیتی باشد که هزینهها و الزامات خاص خود را دارند. بنابراین درصدبندی نمیتواند معیار دقیقی برای سنجش وزن تعهدات باشد. معیار اصلی، میزان تأثیر هر تعهد بر منافع ملی، هزینه اجرایی و امکان راستیآزمایی آن است.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا تقابل میان آمریکا و رژیم صهیونیستی بر سر تفاهمنامه نشاندهنده پیروزی دیپلماتیک ایران است، عنوان کرد: انتقاد برخی مقامات رژیم صهیونیستی از رویکرد دولت آمریکا و پاسخ تند مقامهای آمریکایی را میتوان نشانهای از وجود اختلافنظر میان دو طرف درباره نحوه مدیریت پرونده ایران دانست. طبعا تبدیل این اختلافات به معیار قطعی برای سنجش پیروزی دیپلماتیک ایران نیازمند احتیاط است.
فعال سیاسی و رسانهای اصلاحطلب تاکید کرد: پیروزی دیپلماتیک زمانی محقق میشود که توافق، تامین کننده اهداف اصلی کشور باشد، از جمله رفع فشارهای اقتصادی، افزایش امنیت ملی و تثبیت حقوق و منافع کشور.
عطریانفر خاطرنشان کرد: اختلاف میان واشنگتن و تلآویو ممکن است فضای مانور بیشتری برای دیپلماسی ایجاد کند. با این وجود، اگر اسرائیل آشکارا از یک توافق ناراضی باشد، میتوان آن را نشانهای دانست که حداقل بخشی از اهداف مورد نظر این رژیم در آن توافق تأمین نشده است.
وی در تحلیل خود از اینکه آیا این یادداشت تفاهم به صلحی پایدار مبدل میشود یا آتش بسی موقت، گفت: سرنوشت هر یادداشت تفاهم یا توافق سیاسی به نحوه اجرای آن و اراده طرفین بستگی دارد.
عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی با تاکید بر اینکه در شرایطی که بیاعتمادیهای عمیق، اختلافات اساسی و پروندههای حلنشده همچنان وجود داشته باشند، معمولاً توافقها در مرحله نخست بیشتر نقش مدیریت بحران را ایفا میکنند تا حل کامل اختلافات، بیان کرد: از این منظر، چنین اسنادی غالباً بهعنوان یک چارچوب برای توقف درگیریها، کاهش تنش و فراهم کردن فرصت برای مذاکرات گستردهتر عمل میکنند.
عطریانفر گفت: اگر طرفین در دوره اجرای توافق اعتمادسازی کنند و تعهدات خود را بهطور کامل انجام دهند، امکان تبدیل آن به یک صلح پایدار افزایش مییابد. اما اگر اجرای تعهدات با اختلاف، تأخیر یا تفسیرهای متناقض همراه شود، احتمال بازگشت تنشها نیز وجود خواهد داشت.
وی افزود: بنابراین در مقطع فعلی، واقعبینانهتر آن است که این سند را گامی مهم برای مهار بحران و ایجاد فرصت دیپلماتیک بدانیم.
