به گزارش اقتصادنیوز، در شرایطی که پیمایشهای رسمی از نارضایتی گسترده اقتصادی، کاهش احساس عدالت و افزایش مطالبه تغییر در سیاستهای کلان خبر میدهند، بحث درباره پیوند میان وضعیت معیشت، سرمایه اجتماعی و احتمال بروز ناآرامیهای اجتماعی دوباره به یکی از محورهای اصلی تحلیلهای جامعهشناختی تبدیل شده است.
امانالله قراییمقدم جامعهشناس، در بخشی از گفتگو با اقتصادنیوز می گوید: امروز از هر فردی که سؤال کنید، خواهد گفت که مهمترین فشار واردشده بر زندگی مردم، فشار اقتصادی است.
اقتصادنیوز: یک جامعهشناس با هشدار نسبت به تضعیف سرمایه اجتماعی، بیعدالتی را مهمترین عوامل افزایش شکاف میان مردم و حاکمیت دانست.
قراییمقدم در این گفتوگو، نقطه کانونی بحران را اقتصاد میداند؛ اقتصادی که به باور او نهتنها معیشت، بلکه «روابط اعتماد اجتماعی» را هم فرسوده کرده است. او تأکید میکند بخش مهمی از طبقه متوسط به سمت طبقه پایین سقوط کرده و همین جابهجایی اجتماعی، موتور اصلی کاهش سرمایه اجتماعی شده است.
او توضیح میدهد که وقتی فشار اقتصادی مزمن میشود، پیامد آن فقط تورم یا کاهش قدرت خرید نیست؛ بلکه فرسایش اعتماد عمومی، کاهش همبستگی اجتماعی و افزایش بدبینی نسبت به نهادهای رسمی است.
به گفته او، این روند میتواند به شکلگیری موجی از پیامدهای ثانویه مثل کاهش انگیزه، فرار مغزها و افت مشارکت اجتماعی منجر شود.
در بخش دیگری از گفتگو، او به مطالبه تغییر سیاستهای کلان اشاره میکند؛ مطالبهای که از نگاه او نشاندهنده جابهجایی از اعتراض صرف معیشتی به نقد ساختار تصمیمگیری است.
او تأکید میکند که بخش مهمی از مشکلات، ریشه در سیاستگذاریهای کلان دارد و بدون اصلاح آنها، بحرانها تداوم خواهند داشت.
اما بخش مهم تحلیل او به اثر احتمالی توافق ایران و آمریکا برمیگردد. قراییمقدم معتقد است اگر منابع حاصل از رفع تحریمها به بهبود واقعی معیشت مردم تبدیل شود، میتوان انتظار داشت که زمینههای ناآرامی کاهش پیدا کند. در غیر این صورت، او هشدار میدهد که جامعه ظرفیت بالایی برای ورود دوباره به بحرانهای اعتراضی دارد.
او در نهایت بر یک نکته کلیدی تأکید میکند: مسئله فقط نابرابری اقتصادی نیست، بلکه «ادراک بیعدالتی» و تجربه روزمره مردم از تبعیض است که میتواند اعتماد اجتماعی را بهطور جدی فرسایش دهد؛ فرسایشی که به باور او، اگر مدیریت نشود، تبعات سیاسی و اجتماعی گستردهای خواهد داشت.
