صنعت پتروشیمی ایران پس از جنگ تحمیلی سوم با اتکا به توان فنی متخصصان داخلی، مدیریت منسجم و تلاش شبانهروزی کارکنان، مسیر احیای ظرفیتهای تولیدی را با شتاب پیش گرفته که افزونبر تضمین تداوم تأمین پایدار مواد اولیه صنایع پاییندستی، تابآوری و نقش راهبردی این صنعت در حفظ پایداری اقتصاد کشور را به نمایش گذاشته است.
صنعت پتروشیمی ایران در روزهای سخت جنگ تحمیلی سوم، یکی از مهمترین و در عین حال حساسترین جبهههای اقتصادی کشور بود؛ صنعتی راهبردی که نهتنها سهم قابلتوجهی در ارزآوری کشور دارد، بلکه تأمینکننده مواد اولیه هزاران واحد تولیدی در صنایع پاییندستی است. در روزهایی که حملات دشمن آمریکایی – صهیونیستی، زیرساختهای حیاتی کشور را هدف قرار داده بود، کارکنان صنعت نفت بار دیگر نشان دادند که در سختترین شرایط نیز میدان را خالی نمیکنند. تلاش شبانهروزی متخصصان، مدیران و کارکنان این صنعت، در کنار مدیریت منسجم وزارت نفت، سبب شد چرخه تولید و تأمین نیازهای کشور متوقف نشود و صنعت پتروشیمی با وجود خسارتهای واردشده، مسیر بازگشت به تولید را با سرعتی قابلتوجه آغاز کند.
اما این پایداری و ایستادگی، بیهزینه نبود؛ در جریان حملات دشمن در جنگ تحمیلی سوم به تأسیسات صنعت پتروشیمی، ۶ نفر از همکاران پرتلاش و فداکار در این صنعت به شهادت رسیدند و نام خود را در دفتر پرافتخار خدمت به کشور جاودانه کردند. بخشی از خسارتهای واردشده در این جنگ، متوجه پالایشگاههای گازی بود؛ تأسیساتی که تأمین بخشی از خوراک صنعت پتروشیمی، شامل گاز طبیعی و میعانات گازی را بر عهده دارند. اختلال در این بخش، زنجیره تأمین خوراک برخی مجتمعهای پتروشیمی را تحت تأثیر قرار داد.
از سوی دیگر، برخی تأسیسات جانبی صنعت پتروشیمی نیز هدف حملات مستقیم قرار گرفتند. نیروگاههایی که مسئولیت تأمین برق و بخار مجتمعهای پتروشیمی را برعهده دارند، در جریان این حملات آسیب دیدند و بخشی از ظرفیت تولید برق و بخار کشور تحت تأثیر قرار گرفت. همچنین تعدادی از واحدهای تولیدی صنعت پتروشیمی بهطور مستقیم مورد اصابت قرار گرفتند و بهطور موقت از چرخه تولید خارج شدند؛ رخدادی که میتوانست زنجیره تأمین مواد اولیه صنایع پاییندستی را با چالش جدی مواجه کند.
با این حال، بلافاصله پس از وقوع این حوادث، فرآیند بازیابی و بازسازی آغاز شد. حسن عباسزاده، مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی درباره اقدامهای انجامشده در این زمینه گفت: «هدف این کمیتهها استفاده حداکثری از امکانات موجود، بهرهگیری از منابع پراکنده تأمین بخار و همچنین تأمین برق از ظرفیتهای موجود صنعت نفت، نیروگاههای متصل به شبکه و بورس انرژی بود تا شرکتهای پتروشیمی با اولویت تأمین نیاز مردم و صنایع پاییندستی هرچه سریعتر به مدار تولید بازگردند».
او با اعلام اینکه تاکنون حدود ۳۸ درصد از ظرفیتهایی که از دسترفته یا تحت تأثیر قرار گرفته بودند، به تولید بازگشتهاند، بیان کرد: «برای مرحله نخست بازیابی، یک برنامه کوتاهمدت دوماهه تعریف شده است که فاز نخست آن تا پایان خرداد دنبال میشود. امیدواریم در مراحل بعدی، شرکتهای بیشتری بهتدریج به مدار تولید بازگردند.»
اکنون نشانههای بازگشت تدریجی صنعت پتروشیمی به شرایط عادی بیش از هر زمان دیگری قابل مشاهده است و مجتمعهای آسیبدیده یا متأثر از جنگ، یکی پس از دیگری به مدار تولید بازمیگردند. در روزهای گذشته، ازسرگیری فعالیت مجتمعهایی همچون پتروشیمی نوری، غدیر، سبلان و تعدادی دیگر از شرکتهای فعال در صنعت پتروشیمی، نشان داد برنامه بازیابی و بازسازی با شتابی مناسب در حال اجراست و ظرفیتهای از دسترفته بهتدریج احیا میشوند. در تازهترین نمونه نیز، شرکت پلیمر آریاساسول از بازگشت کامل واحدهای پلیاتیلن خود به مدار تولید خبر داده است. بر اساس اطلاعیه منتشرشده در سامانه کدال، دو واحد پلیاتیلن سبک و پلیاتیلن متوسط و سنگین این شرکت از ۲۴ خرداد، پس از توقف ناشی از شرایط جنگی و محدودیتهای اعمالشده در منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس، تولید خود را از سر گرفتهاند و هماکنون با ظرفیت ۱۰۰ درصدی در حال فعالیت هستند.
تجربه هفتههای اخیر نشان داد که صنعت پتروشیمی ایران، با تکیه بر دانش فنی متخصصان داخلی، مدیریت یکپارچه و روحیه جهادی کارکنان خود، توان عبور از پیچیدهترین بحرانها را دارد. اکنون بازگشت تدریجی مجتمعهای پتروشیمی به مدار تولید، نهتنها نویدبخش احیای ظرفیتهای از دسترفته است، بلکه پیام روشنی از تابآوری صنعت راهبردی پتروشیمی در برابر تهدیدها و تداوم تأمین پایدار مواد اولیه مورد نیاز صنایع پاییندستی کشور به همراه دارد.
