راویان| غلامرضا شاکری؛ سرویس نظامی؛ در پی ادعاهای برخی رسانهها، از جمله وبسایت آکسیوس، گمانه زنیهایی مطرح شد مبنی بر اینکه دولت دونالد ترامپ در حال بررسی طرحهایی برای اشغال یا محاصره جزیره خارک ایران با هدف افزایش فشار بر تهران و وادار کردن ایران به بازگشایی تنگه هرمز است. بر اساس این گزارش گفته شده است که کاخ سفید و پنتاگون سناریوهایی از جمله اعزام نیروهای بیشتر به منطقه را بررسی کردهاند و حتی در برخی طرحها امکان تصرف این جزیره به عنوان یکی از گزینهها مطرح شده است.
با این حال، بررسی این ایده از منظر جغرافیایی و نظامی پرسشها و چالشهای مهمی را مطرح میکند. جزیره خارک در شمال خلیج فارس و در فاصله حدود ۲۵ تا ۳۰ کیلومتری از ساحل ایران قرار دارد. این نزدیکی به سرزمین اصلی ایران به این معناست که هرگونه حضور نظامی در این جزیره در برد مستقیم سامانههای دفاعی مستقر در ساحل، از جمله موشکهای ساحل به دریا، پهپادها، توپخانه ساحلی و سایر توانمندیهای دفاعی قرار خواهد گرفت.
از سوی دیگر، عملیات نظامی در خلیج فارس به دلیل محدود بودن پهنه آبی، نزدیکی سواحل کشورهای منطقه و تراکم بالای تردد دریایی همواره با پیچیدگیهای عملیاتی قابل توجهی همراه است. همین ویژگیها موجب میشود هرگونه اقدام برای استقرار و حفظ حضور نظامی در جزیرهای نزدیک به ساحل ایران با چالشهای جدی روبهرو شود.
نکته مهم دیگر آن است که جزیره خارک اساساً یک میدان تولید نفت نیست. این جزیره در واقع مهمترین پایانه صادرات نفت ایران محسوب میشود؛ نفت استخراجشده از میدانهای مختلف در خشکی و دریا به این جزیره منتقل شده و از طریق اسکلههای آن بر روی نفتکشها بارگیری و به بازارهای جهانی صادر میشود. بنابراین حتی در صورت کنترل یا آسیب دیدن این پایانه، منبع تولیدی جدیدی در اختیار طرف مقابل قرار نخواهد گرفت و پیامد مستقیم آن صرفاً اختلال در صادرات نفت ایران خواهد بود.
چنین اختلالی میتواند پیامدهایی فراتر از یک موضوع منطقهای داشته باشد. کاهش صادرات نفت ایران از مسیر خارک به طور طبیعی عرضه نفت در بازار جهانی را کاهش داده و در نتیجه میتواند به افزایش قیمتها در بازار انرژی منجر شود؛ مسئلهای که ممکن است بر اقتصاد جهانی و حتی بر کشورهای مصرفکننده بزرگ نیز اثرگذار باشد.
از منظر نظامی نیز تصرف یک جزیره تنها مرحله نخست یک عملیات محسوب میشود و حفظ و نگهداری آن معمولاً دشوارتر از مرحله اولیه تصرف است. نیروهای مستقر در چنین نقطهای نیازمند پشتیبانی دائمی لجستیکی هستند؛ از تأمین غذا و سوخت گرفته تا مهمات، تجهیزات دفاع هوایی، حفاظت دریایی و ایجاد خطوط تدارکاتی پایدار. در منطقهای مانند خلیج فارس که فاصلهها کوتاه و سواحل ایران بسیار نزدیک است، حفظ چنین خطوط پشتیبانی عملاً غیر ممکن و میتواند با ریسکها و چالشهای قابل توجهی همراه باشد.
در مجموع، بررسی واقعیتهای جغرافیایی خلیج فارس، نزدیکی جزیره خارک به سرزمین اصلی ایران، پیچیدگیهای لجستیکی یک حضور نظامی پایدار و همچنین پیامدهای اقتصادی احتمالی آن نشان میدهد که چنین سناریویی با موانع عملی قابل توجهی مواجه است و به همین دلیل نمیتوان آن را به سادگی به عنوان یک گزینه عملیاتی واقعبینانه در نظر گرفت.
- نویسنده : غلامرضا شاکری
- منبع خبر : سرویس نظامی راویان
