اعلام بازگشت روزانه ۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت فرآورش گاز کشور توسط وزیر نفت، بیش از یک خبر فنی است. این رویداد را باید نخستین نشانه ملموس از تابآوری صنعت گاز ایران و آغاز مرحله احیا و بازسازی پس از یکی از دشوارترین بحرانهای اخیر دانست.
گاز طبیعی در ایران، ستون فقرات امنیت انرژی، تولید برق، صنایع بزرگ و معیشت خانوارها است. از این رو، خروج حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت فرآورشی، چالشی جدی ایجاد کرد. اما بازگشت تدریجی بخشی از این ظرفیت، نشاندهنده عمق تابآوری زیرساختی و عملیاتی صنعت انرژی کشور است. صنعتی که توانسته در شرایط سخت، فرآیند بازسازی را آغاز کند و به تدریج به مدار تولید بازگردد. بازگشت ۳۰ میلیون مترمکعب ظرفیت، هرچند در مقایسه با حجم کل خسارت هنوز بخشی محدود محسوب میشود، اما از نظر نمادین بسیار مهم است. این رقم ثابت میکند که صنعت گاز ایران از مرحله مدیریت بحرانی عبور کرده و وارد فاز بازآفرینی و تقویت تابآوری شده است. بازسازی تاسیسات پیچیده گازی -شامل پالایشگاهها، خطوط انتقال و ایستگاههای تقویت فشار- نیازمند دقت فنی بالا، هماهنگی و زمان است، اما همینکه این فرآیند با سرعت نسبی آغاز شده، خود گواه قدرت تابآوری بخش انرژی کشور است.
تابآوری صنعت انرژی تنها به معنای بازگشت سریع ظرفیتها نیست، بلکه شامل توانایی عبور از بحران، یادگیری از آسیبها و تقویت مقاومت در برابر شوکهای آینده نیز میشود. تجربه اخیر نشان داد که زیرساختهای گازی ایران، با وجود فشارهای سنگین، از قابلیت احیا برخوردارند و این ویژگی میتواند یکی از نقاط قوت راهبردی کشور در حوزه انرژی باشد. از منظر اقتصادی، هر افزایش ظرفیت فرآورش گاز، نهتنها ریسک محدودیت انرژی را کاهش میدهد، بلکه اعتماد فعالان اقتصادی را تقویت کرده و به پایداری زنجیره ارزش صنایع کمک میکند. این موضوع بهویژه در فصل سرد سال، که مصرف خانگی بهشدت افزایش مییابد، اهمیت بیشتری پیدا میکند. با این حال، نباید این بازگشت را نقطه پایان دانست. هنوز بخش عمدهای از ظرفیت از دسترفته باقی مانده و تا احیای کامل آن فاصله داریم. بنابراین، تابآوری واقعی نیازمند دو رویکرد همزمان است:
٭ تداوم بازسازی سریع و باکیفیت زیرساختها
٭ مدیریت هوشمند و صرفهجویی در مصرف
کارشناسان انرژی تاکید دارند که در دوره گذار و بازسازی، صرفهجویی دیگر یک گزینه اختیاری نیست، بلکه جزءلاینفک استراتژی تابآوری ملی به شمار میرود. حتی کاهش modest مصرف در بخش خانگی و اداری میتواند میلیونها مترمکعب گاز صرفهجویی کند و فشار بر تاسیسات در حال احیا را کاهش دهد. درنهایت، خبر بازگشت ۳۰ میلیون مترمکعب ظرفیت گاز را باید به عنوان نشانهای روشن از تابآوری صنعت انرژی ایران ارزیابی کرد. صنعتی که حتی پس از تحمل بحرانهای جدی، نشان داده قادر است خود را بازسازی کند، ظرفیتهای ازدسترفته را احیا نماید و به سمت شرایط پایدارتر حرکت کند. موفقیت کامل این مسیر، نیازمند استمرار سرمایهگذاری، بهرهگیری حداکثری از توان فنی داخلی و همراهی آگاهانه مصرفکنندگان است. هرچه تابآوری زیرساختهای انرژی کشور بیشتر تقویت شود، امنیت انرژی و ثبات اقتصادی ایران نیز در برابر شوکهای آینده مقاومتر خواهد شد.
سیدحمید حسینی
منبع: روزنامه اعتماد
