میانگین قیمت هفتگی تکمحمولههای گاز طبیعی مایعشده (LNG) در بازارهای آسیایی در هفته منتهی به ۲۲ مه ۲۰۲۶، تحتتأثیر افزایش زودهنگام تقاضا برای تأمین برق مورد نیاز سامانههای سرمایشی و تداوم تنشهای ژئوپلیتیک در غرب آسیا، به بالاترین سطح خود در هفت هفته اخیر رسید. این در حالی است که بازار اروپا در مقایسه با آسیا شرایط بهنسبت آرامتری را تجربه میکند، اما نگرانیها درباره امنیت عرضه همچنان پابرجاست.
به گزارش راویان اداره کل اوپک، مجامع و سازمانهای بینالمللی، گزارش شرکت اکوینور نشان میدهد که در صورت تداوم اختلال در کشتیرانی از طریق تنگه هرمز برای یک تا سه ماه آینده، اروپا با چالش جدی در تأمین ذخایر گازی خود روبهرو خواهد شد. در شرایط کنونی، به دلیل قیمتهای بالا و سطح پایین ذخایر، روند تزریق گاز به مخازن ذخیرهسازی اروپا کند شده است؛ بهطوری که میزان پرشدگی مخازن این قاره تنها اندکی بیش از ۳۵درصد برآورد میشود، درحالیکه میانگین فصلی این شاخص در همین مقطع زمانی حدود ۵۰درصد است.
کشورهای عضو اتحادیه اروپا موظف هستند تا پیش از آغاز فصل سرد، ظرفیت ذخیرهسازی خود را به سطح ۹۰درصد برسانند. بااینحال، اکوینور هشدار داده است که در صورت توقف فوری درگیریها و بازگشت تردد عادی کشتیها از تنگه هرمز، دستیابی به سطح ۷۵درصدی ذخایر ممکن خواهد بود، اما ادامه انسداد این گذرگاه راهبردی برای یک تا سه ماه میتواند شرایط ذخیرهسازی را به مرحله بحرانی نزدیک کند.
در همین حال، تنشهای اخیر در خلیج فارس به برخی زیرساختهای انرژی منطقه نیز آسیب وارد کرده است. مجتمع گازی حبشان با ظرفیت فرآورش روزانه ۶ میلیارد ۱۰۰ میلیون فوت مکعب گاز که حدود ۶۰درصد از ظرفیت پالایشی شرکت گاز ادناک را تشکیل میدهد، در جریان این تحولات آسیب دیده است. هرچند انتظار میرود بازگشت کامل این مجموعه به ظرفیت اسمی تا سال آینده به طول بینجامد، اما ارزیابیها حاکی از آن است که عرضه داخلی گاز بهطور جدی تحتتأثیر قرار نخواهد گرفت.
براساس گزارش عملکرد ادناک، این شرکت راهبرد «توسعه تهاجمی» را برای دستیابی به خودکفایی در تأمین گاز و کاهش وابستگی به واردات از قطر دنبال میکند.
در قاره آفریقا نیز تحولات مهمی در صنعت گاز در جریان است. شرکت آمریکایی شورون با اتخاذ تصمیم نهایی سرمایهگذاری در پروژه توسعه میدان فراساحلی آسنگ در آبهای عمیق گینه استوایی، جایگاه خود را در این کشور تقویت کرده است. این پروژه که حدود ۷۰۰ میلیون دلار ارزش دارد، خوراک مورد نیاز پایانه صادرات الانجی پونتا اروپا با ظرفیت سالانه ۳ میلیون و ۷۰۰ هزار تن را تأمین خواهد کرد.
این طرح بخشی از راهبرد کلان «مگاهاب گازی» گینه استوایی به شمار میرود؛ راهبردی که توسعه میادین جدید در خلیج گینه، ازجمله میدان مشترک یویو-یالان دا میان گینه استوایی و کامرون با ذخایر برآوردی ۲.۵ تریلیون فوت مکعب را در بر میگیرد.
در همین راستا، کامرون و گینه استوایی توافقنامهای برای توسعه یکپارچه میدانهای مشترک گازی در خلیج گینه امضا کردهاند. این مدل همکاری که پیشتر میان سنگال و موریتانی نیز به اجرا درآمده بود، زمینه را برای بهرهبرداری بهینه از منابع مشترک گازی فراهم میکند.
از سوی دیگر، تداوم درگیریها در غرب آسیا و انسداد تنگه هرمز از ۲۸ فوریه، صادرات الانجی قطر را با اختلال جدی روبهرو کرده است. شرکت قطر انرژی در واکنش به این شرایط، وضعیت اضطراری را در بخشی از قراردادهای بلندمدت خود اعلام و بخش قابل توجهی از ناوگان حمل الانجی این کشور را در خارج از خلیج فارس در حالت آمادهباش قرار داده است.
یکی از مهمترین چالشهای پیش روی قطر، تخلیه مخازن ذخیرهسازی در مجتمع راس لفان است. سعد الکعبی، وزیر انرژی قطر و مدیرعامل قطر انرژی، اعلام کرده است که این مخازن مملو از محصولات جانبی نظیر نفتا، گاز مایع و میعانات گازی هستند و ازاینرو، علاوه بر کشتیهای حمل الانجی، به شناورهای ویژه برای انتقال این محصولات نیز نیاز است.
به گفته کارشناسان، قطر انرژی ناوگان خود را به دلایل راهبردی و اقتصادی در حالت آمادهباش نگه داشته است تا بلافاصله پس از بازگشایی تنگه هرمز بتواند صادرات را از سر بگیرد. بااینحال، الکعبی در گفتوگویی اختصاصی با نشریه انرژی اینتلیجنس تأکید کرده است که حتی پس از بازگشایی این گذرگاه راهبردی، محدودیتهای لجستیکی و پشتیبانی کشتیرانی همچنان بزرگترین مانع بازگشت صادرات الانجی قطر به شرایط عادی خواهد بود.
مجموع این تحولات نشان میدهد که بازار جهانی گاز همچنان تحتتأثیر ریسکهای ژئوپلیتیک، نگرانیهای عرضه و چالشهای حملونقل قرار دارد و هرگونه تغییر در وضعیت تنگه هرمز میتواند آثار قابل توجهی بر قیمتها و امنیت انرژی در بازارهای جهانی برجای بگذارد.
